SHIH-T'AO

'Eertijds, zegt men, bereikte de schilder Ku K'ai-chih de driedubbele perfectie. Wat mij betreft, ik bereik de driedubbele gekte. Zelf gek, gek mijn taal, gek mijn schilderij. Inmiddels zoek ik de weg om de ware gekte te bereiken.'

Shih-T'ao

GEDICHT

6 à 7

het vlaggetje knettert
de wind snerpt en zwiept rond de barak
onder de balken buldert de zee
de jachthaven speelt xylofoon
de loopplank schuurt en kraakt
gongslagen in het holle ruim
boven de brug het kwade krijsen
van de meeuwen

Dirk Verhaegen
juni 2011

OOSTENDE

WANG WEI

Onder de regen vallen noch hemel en aarde, noch oosten en westen te onderscheiden. Wanneer er een wind waait zonder regen, wordt de aandacht vooral getrokken door de bewegende takken. Maar als het regent zonder wind, lijken de bomen verpletterd; de voorbijgangers dragen hun regenhoed en de vissers hun mantel van stro. Na de regen vervagen de wolken terwijl ze plaats maken voor een azuurblauwe hemel met een stralenkrans van nevels; de bergen leven op met smaragdgroene schittering, terwijl de zon, met schuine stralenbundels, zeer nabij lijkt. 's Ochtends maken de bergtoppen zich los van de nacht; bij het aanbreken van de dag, als zilveren mist en onduidelijke kleuren zich mengen, daalt een vage maan. In de avondschemering glijden op de rivier enkele zeilen aan de goud gekleurde horizon. De mensen haasten zich huiswaarts, de deuren van de huizen staan op een kier. In de lente is het landschap in nevels en damp gehuld; de rivieren neigen naar het blauw; de heuvels, van hun kant, naar het groen. In de zomer bedekken oude bomen de hemel; het meer is rimpelloos; midden in de bergen lijkt de waterval uit de wolken te vallen, en in het eenzame paviljoen ruikt men de frisheid van het water. In de herfst heeft de hemel de kleur van jade; het woud wordt dicht en geheimzinnig; de wilde ganzen vliegen over de stroom; enkele reigers houden zich stil bij de waterkant. In de winter bedekt de sneeuw de aarde; een houthakker is onderweg, geladen met een bundel takken; daar waar het lage water bij het zand komt, legt een visser aan met zijn schuit.

Wang Wei (8e eeuw)

VRIJ NAAR SHELLEY

De filoasoafee van de leefde

I

De bronne komme in riveere
En de riveere in den ocejoen,
Uug vanboave melangeire loechte
me zeut emoasse soem;
Niks of neverans es eet inkel;
Alles es dei uge wet getraa;
Da't melangeit in iene giest tesoem,
Woeveu ni ik mei-j-aa?--

II

Zeet es o da-te berge lochte kusse
En o da-te bare mekoer al klaisjend zeuke;
Gin bloemmeke za m'et pardonnaire
Ast ni oemzag noe zain breuke;
En oender 't zonneke leit agreoebel de jeir
En zeet de moenestroele de zie es kusse:
Wa's al da zeut gedo ee weid
As a kuskes maai ni komme blusse?

Dirk Verhaegen

ROME

THERMEN VAN CARACALLA

GIOVAN PIETRO BELLORI

HET KABINET DER GELETTERDEN

Zij die vurig van boeken houden vormen zonder het te weten een geheime gemeenschap. Het plezier van het lezen, de onbegrensde nieuwsgierigheid en een eeuwige verbondenheid houden hen saam.
Hun keuze stemt nooit overeen met deze van de kooplieden, de professoren, noch met de academies. Zij respecteren de smaak van de anderen niet en nestelen zich eerder in spleten en plooien, in de eenzaamheid, in de vergetelheid, in de uitersten van de tijd, in de hartstochtelijke zeden, in de schaduwzones.
Ze vormen op zich een bibliotheek van korte levens. Zij lezen elkaar in stilte bij kaarslicht, in de schuilhoeken van hun bibliotheek, terwijl de krijgslieden elkaar met misbaar afslachten en de kooplieden elkaar schreeuwerig in het felste zonlicht verslinden op de stadspleinen.

Giovan Pietro Bellori (17e eeuw)

SAN CLEMENTE

PERCY BYSSHE SHELLEY

Love's Philosophy

I

The fountains mingle with the river
And the rivers with the Ocean,
The winds of Heaven mix for ever
With a sweet emotion;
Nothing in the world is single;
All things by a law divine
In one spirit meet and mingle.
Why not I with thine?--

II

See the mountains kiss high Heaven
And the waves clasp one another;
No sister-flower would be forgiven
If it disdained its brother;
And the sunlight clasps the earth
And the moonbeams kiss the sea:
What is all this sweet work worth
If thou kiss not me?

Percy Bysshe Shelley (1819)

GEDICHT

(Rome, Cimitero Acattolico)

Op zoek naar Shelley's graf:
glimlachende gieters
en een aangevreten kat.

Dirk Verhaegen (juni 2011)

GEDICHT

Campo de' Fiori

Elke dag is het er markt.
Daarna pikken de duiven de restjes.
Het heeft geregend.
De zon is er eentje onder vele.
Het heelal is oneindig.
De gedachten zijn vrij.

Dirk Verhaegen (mei 2011)

ROME

WISKUNST: MAX BENSE

Max Bense

'Onder andere de zuiver wiskundige elementen kunnen nooit zuiver esthetische elementen zijn, alhoewel zij deel kunnen uitmaken van de technologie, van de inhoud of van de vorm van deze laatsten.'

'Het is onmogelijk het esthetische element te reduceren tot de geometrie of tot de rekenkunde want de perceptie is van esthetische aard. Het esthetische element is in feite een medewerkelijke constructie, daar waar de mathematische relaties, aan de vaststelling onderworpen, vallen onder de ideële zijnsmodus.'

'Maar wij moeten de nadruk leggen op het feit dat deze <> er niet toe leiden dat het esthetische fenomeen een mathematisch fenomeen wordt, maar dat het integendeel het mathematische fenomeen is dat de drager wordt van het esthetische fenomeen. De mathematische fenomenen zijn niet noodzakelijk mooi, maar, en daar zijn het juist de ritmes van Max Bill, de oppervlakterelaties van Baumeister, de composities van Kandinsky en de constructies van Vantongerloo die in staat zijn het ons te leren, zij zijn het op gebeurlijke wijze. terwijl de mathematische constructies van de stoïcijnse wereld uit het bepaalde voortkomen, onttrekken de esthetische constructies zich daaraan.'

(vert. Dirk Verhaegen)

WISKUNST: ALBERTI

Alberti, De Pictura (1435):

'Ik vraag meteen dat men in overweging wil nemen dat ik in heel deze uiteenzetting niet als wiskundige over deze zaken spreek, maar wel degelijk als schilder. Want de wiskundigen, die abstractie maken van elke materie, meten de vormen en de verschijningswijzen van de dingen uitsluitend met hun intellect. Maar wij, die de zaken aan het oog zouden willen aanbieden, wij zouden al schrijvend te rade moeten gaan, zoals men zegt, bij een Minerva die wat meer in het vlees zit.'

WISKUNST

GEOMETRISCH - SYSTEMATISCH - POËTISCH


Ik beschouw mijn werk als systematisch. Dat betekent niet dat ik systematisch werk, wel dat een werk of een reeks bepaald is door een strikt logisch-mathematisch systeem. Het gebruikte systeem is niet altijd door de toeschouwer te achterhalen, en het achterhalen van het systeem is ook niet de enige manier om het werk te 'consumeren'. De toeschouwer heeft zijn eigen lectuur.

Mijn werken zijn rationeel te begrijpen op het niveau van de systematiek. Didactische tekeningen, schema's en ontwerptekeningen zijn hierbij een welkome aanvulling. Onder rationeel versta ik dat het werk en de werkwijze als evident en noodzakelijk worden ervaren. Het systeem kan helder worden begrepen, er is sprake van een aha-erlebnis. Het begrijpen van het systeem betekent niet noodzakelijk het begrijpen van het werk. Een systeem kan op zichzelf geëvalueerd worden. Een werk kan op zichzelf geëvalueerd worden. Goede systemen geven niet noodzakelijk goede beelden. Goede beelden resulteren niet noodzakelijk uit goede systemen. Ik wil goede beelden die aan goede systemen beantwoorden. Beelden moet men esthetisch beoordelen, ik bedoel visueel. Criteria zijn te zoeken in de regionen van 'verrassende orde', van een oorspronkelijkheid die zich in een lange traditie laat inschrijven, van 'er mee kunnen leven', van 'de geest die in beweging gezet wordt', van verhelderende metaforen. Simpele systemen kunnen in complexe beelden resulteren. Complexe systemen kunnen in simpele beelden resulteren. Simpele beelden en simpele systemen kunnen complex zijn.

Systematische kunst is een ontmoeting van het mentale in het fysische. De materialisatie speelt haar rol. Pragmatische factoren kunnen ook een rol spelen: droogtijd, kosten, beschikbaarheid, etc... Materiaalkeuze, lijndikte, afwerking, formaat, kleurstelling kunnen allen mee bepalen of een werk al dan niet visueel overtuigt.


Dirk Verhaegen

HOF TER SAKSEN (BEVEREN)

PETER HOLVOET-HANSSEN

Han Yu

De bloesems vallen

Wie heeft de jonge lentekleuren gestolen?
Brengt iemand de vervlogen tijd weer terug?
Alle bloesems kennen hun lot,
Opnieuw te vallen op de grond.
Ze schamen zich niet, vertrapt te worden,
duizelig pronkend te belanden in het vuil der aarde.
Maar toch is een hemelbries ter hulp gekomen,
Heeft ze snel bij 't zinken op de luchtige schouder genomen-
Ze vallen, ze vallen in een andere tuin.
Hier mogen we ze niet meer verwachten.

Han Yu
(vert. Dirk Verhaegen)

DU FU

Ik

Ik ben de zwerver tussen de grote stromen
Ik ben de gekke wandelaar van het verlangen,
Ik ben de nutteloze dichter, eenzaam, verloren in de zieke wereld,
Ik ben ver van huis een eenzame wolk aan de blauwe hemel,
Ik ben slechts de maan de nacht lang,
Ik ben de vreemde die thuis wil sterven,
Ik ben een grijsaard, maar ik ga onder als de zon,
Ik ben de honderdjarige boom, getroffen door de najaarsstorm,
mijn hart is wilder dan de herfst,
Ik ben het oude paard, sedert de oudste tijden waren jullie ontroerd door oude paarden,
Jullie gaven ze verder hun voer - behalve mij.

Du Fu (8e eeuw)
(vert. Dirk Verhaegen)